މިދިޔަ ހަފްތާ ބަންދުގައި މެދުކެނޑުމެއްނެތި ބޯކޮށް ވާރޭވެހުމުގެ ސަބަބުން ތައިލެންޑުގެ ވެރިރަށް ބެންކޮކްގެ ބޮޑު ސަރަޙައްދެއްގައި ފެންބޮޑުވެ، އެތައް ހާސް ބަޔަކު ހާލުގައި ޖެހި، އެތައް މިލިއަން ޑޮލަރެއްގެ ގެއްލުންތައް ލިބިއްޖެއެވެ.
މީޑިއާ ރިޕޯޓުތައް ބުނާ ގޮތުގައި، އިރުމަތީ ޕްރޮވިންސެއް ކަމަށްވާ ރަޔޮންގްގެ ދެ ކޯރެއް ފުރިގެން ބަންޑުންވާން ފެށުމާ ގުޅިގެން ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ވަނީ އެ ސަރަޙައްދުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުން ވަގުތުން ގެދޮރު ދޫކޮށް ރައްކާތެރި ހިސާބުތަކަށް ބަދަލުވުމަށް އަންގައިފައެވެ.
މިދިޔަ ހަފްތާގެ ދެތިން ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެކަނިވެސް 320 މިލިމީޓަރުގެ ވާރޭ ވެހިފައިވާ ކަމަށް ރެކޯޑު ކުރެވިފައިވާއިރު، މިއީ އާންމުކޮށް މުޅި ސެޕްޓެމްބަރު މަހު އެ ސަރަޙައްދަށް ވެހޭ ވާރޭގެ މިންވަރާ އެއްވަރުގެ ޢަދަދެކެވެ. މި ބޯ ވިއްސާރައިގެ ސަބަބުން މުޅި ސަހަރުގައި ފެންބޮޑުވެ، ފެން ހިންދާ ނިޒާމުތައް ވަނީ މުޅިން ބްލޮކްވެފައެވެ.
ތައިލޭންޑުގެ ދާޚިލީ ވުޒާރާއިން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނީ، ފެންބޮޑުވެފައިވާ ސަރަޙައްދުތަކުގައި 80،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ގެއިން ބޭރަށް ނުނުކުމެވި ތާށިވެފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި އެ ފަރާތްތަކަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ޚާއްސަ އުޅަނދުފަހަރު ބޭނުންކުރަމުން އަންނަ ކަމަށްވެސް އެ ވުޒާރާއިން ބުންޏެވެ. އެ ވުޒާރާއިން އިތުރަށް ބުނީ، ސަރުކާރުގެ އަމާޒަކީ ފެންބޮޑުވެފައިވާ މުއްދަތާއި، ފެންހިނދޭފަހުން، މަދުވެގެން ހަތް ދުވަހުގެ މުއްދަތަކަށް ހާލުގައި ޖެހިފައިވާ ހުރިހާ ފަރާތްތަކަށް ދުވާލަކު ތިން އިރުގެ ކާނާ ފޯރުކޮށްދިނުން ކަމަށެވެ.
ސެޕްޓެމްބަރު 16 އިން ފެށިގެން ތައިލެންޑުގެ 41 ޕްރޮވިންސަކަށް މި ފެންބޮޑުވުމުގެ އަސަރުކޮށްފައިވާއިރު، މި ކާރިސާގައި މިހާތަނަށް މަދުވެގެން 8 މީހުން ވަނީ މަރުވެފައެވެ. އަދި 580,000 އަށްވުރެ ގިނަ ގެދޮރަށް ވަނީ އެކިވަރުގެ ގެއްލުންތައް ވެފައެވެ.
ބެންކޮކް ސިޓީ އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަނުން މަޢުލޫމާތު ދޭ ގޮތުގައި، އެ ސިޓީން އެކަނިވެސް މަދުވެގެން 5,901 މީހަކު ވަނީ މި ކާރިސާއާ ގުޅިގެން ޤާއިމުކޮށްފައިވާ 234 ވަގުތީ ހިޔާތަކަށް ބަދަލުކޮށްފައެވެ.
ބެންކޮކްގެ ބޭންގް ކަޕީ އަވަށުގައި ފެންބޮޑުވެފައި އޮންނަތާ ތިން ދުވަސް ވެފައިވާއިރު، އާންމުން ދަނީ އުނަގަނޑާ ހަމައަށް އުފުލިފައިވާ ފެނުގެ ތެރޭގައި ހިނގާފައިގޮސް ޒަރޫރީ ތަކެތި ހޯދަމުންނެވެ. އަދި ވިޔަފާރިވެރިން ގެންދަނީ ފޮށިތަކާއި އުސް ތަންތަނުގައި ކައުންޓަރުތައް ހަދައިގެން ވިޔަފާރި ކުރިއަށް ގެންދެވޭތޯ ބަލަމުންނެވެ.
ގާތްގަނޑަކަށް 8.4 މިލިއަން މީހުންގެ އާބާދީއެއް އޮންނަ ބެންކޮކަށް އަހަރުގެ ހަ މަސް ދުވަހު ކުރާ ވިއްސާރަ މޫސުމުގައި މިފަދަ ނުރައްކާތަކާ އާންމުކޮށް ކުރިމަތިލާންޖެހެއެވެ.
އިޤްތިޞާދީ މާހިރުން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި، މި ފެންބޮޑުވުމުގެ ހާދިސާގެ ސަބަބުން ތައިލެންޑުގެ އިޤްތިޞާދަށް މަދުވެގެން 11 ބިލިއަން ބާތު (327 މިލިއަން ޑޮލަރު) ގެ ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބޭނެއެވެ. އަދި ހާލަތު ރަނގަޅުނުވެއްޖެނަމަ މި ޢަދަދު މިއަށްވުރެ އިތުރުވުން އެކަށީގެންވެއެވެ.
އަދި މިކަމުގެ ސަބަބުން މި އަހަރުގެ ޤައުމީ އުފެއްދުންތެރިކަން ނުވަތަ ޖީޑީޕީ ކުރިއަރާނެ ކަމަށް ބެލި މިންވަރުން 0.3 އިންސައްތަ އުނިވެ، ކުރިއެރުން 2.1 އިންސައްތައަށް ދަށްވާނެކަމަށް ލަފާކޮށްފައިވެއެވެ. މި ގެއްލުމުގެ އެންމެ ބޮޑު އަސަރެއް ކުރާނީ ބެންކޮކާއި އިރުމަތީ ސަރަޙައްދުތަކުގެ ހޯލްސޭލް އަދި ރީޓޭލް ވިޔަފާރިތަކަށެވެ.
ތައިލެންޑަކީ ދެކުނުއޭޝިއާ ސަރަޙައްދުގެ ދެވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު އިޤްތިޞާދަށް ވާއިރު، މިދިޔަ އަހަރުވެސް އެންމެ ތިން ދުވަހުގެ ތެރޭގައި 630 މިލިމީޓަރުގެ ވާރޭވެހި ދެކުނުގެ ސަރަޙައްދުތަކުގައި ފެންބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން 145 މީހުން މަރުވެ، އުމްރާނީ ވަޞީލަތްތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައިވެއެވެ.