އދއަށް މާލީ ދަތިތައް ކުރިމަތިވެ ނުހިންގޭ ހިސާބަށް ދިޔުން އެކަށީގެންވާ ކަމަށް އެ ޖަމްޢިއްޔާގެ ސެކެޓްރީ ޖެނެރަލް އެންތޯނިޔޯ ގުތޭޚެޝް ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.
މެންބަރު ޤައުމުތަކުގެ ސަފީރުންނަށް ފޮނުއްވި ސިޓީއެއްގައި ގުތޭޚެޝް ވިދާޅުވީ ގިނަ ފީ ތަކެއް ނުދައްކާ ހުރި ކަމަށާއި، ބޭނުން ނުކޮށް ހުރި ފައިސާއެއް ހުރި ނަމަ އެ ފައިސާ އަނބުރާ ރައްދުކުރަންޖެހޭ ގޮތަށް ބަޖެޓު އުސޫލު އޮތުުމުގެ ސަބަބުން އދއަށް މާލީ ދަތިތައް ކުރިމަތިވެފައިވާ ކަމަށެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ އދއަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ މައްސަލަތައް ގޯސްވަމުންދާ ކަމަށާއި އޭގެ ސަބަބުން މަޝްރޫޢުތައް ހިންގުމަށް ދަތިވެފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި މާލީ ގޮތުން އިނދަޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑު ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
އދއަށް މާލީ ގޮންޖެހުންތައް ކުރިމަތިވެފައިވާ ކަމަށް ގުތޭޚެޝް މީގެ ކުރިން ވެސް ވަނީ ތަކުރާރުކޮށް ފާހަގަ ކުރައްވައިފައެވެ. ނަމަވެސް މިއީ އެ މަނިކުފާނު މެންބަރު ޤައުމުތަކަށް މިހާ ވަރުގަދަ އިންޒާރެއް ދެއްވި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.
އދއަށް އެންމެ ބޮޑު މާލީ އެހީތެރިކަމެއް ދެމުން ދިޔަ އެމެރިކާއިން ވަނީ އެ ޖަމްޢިއްޔާ ހިމެނޭ ގޮތަށް ގިނަ ޖަމްޢިއްޔާތަކަކަށް ދެމުންދިޔަ އެހީތެރިކަން ކަނޑާލައިފައެވެ. އދއަށް ޤަވާއިދުން ދައްކަން ޖެހޭ ފައިސާއާއި ޞުލްޙަ ބެލެހެއްޓުމާ ބެހޭ ބަޖެޓަށް ފައިސާ ދެއްކުމަށް އެ ޤައުމުން ދެކޮޅު ހަދައެވެ. އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވަނީ ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ޙާޞިލް ކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން އދއަށް ލިބިގެންވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ. ނަމަވެސް އެ ޤާބިލުކަމާ އެއްވަރަށް އެ ޖަމްޢިއްޔާއަށް މަސައްކަތް ނުކުރެވޭ ކަމަށް އޭނާ ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ. ޓްރަމްޕް މިހާރު ވަނީ ޞުލްޙައިގެ ބޯޑުގެ ނަމުގައި ބޯޑެއް އުފައްދަވައިފައެވެ. އެ ބޯޑުގެ ސަބަބުން އދގެ މަސައްކަތަށް ހިޔަނި އެޅޭނެ ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ޤަބޫލުކުރެއެވެ.
ގުތޭޚެޝް ވިދާޅުވީ ކުރިން އެ ޖަމްޢިއްޔާގެ ބަޖެޓުގެ ބޮޑު އިންސައްތައެއް ދިނުމަށް އެއްބަސްވެފައި އޮތް ނަމަވެސް އެ އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް ދެން ފައިސާ ނުދޭނެ ކަމަށް ބައެއް ނިންމުންތައް ނިންމާ، އެ ކަން ރަސްމީކޮށް އިޢުލާނުކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ އެ ދެއްކެވީ ކޮން ޤައުމެއް ނުވަތަ ޤައުމުތަކެއްގެ ވާހަކައެއް ކަން އޮޅުންފިލުވައި ނުދެެއްވަައެވެ.
މެންބަރު ޤައުމުތަކުން އދއަށް އެހީތެރިކަން ދޭ މިންވަރު ބަރޯސާ ވަނީ އެ ޤައުމެެއްގެ އިޤްތިޞާދުގެ ބޮޑު ކުޑަ މިނުގެ މައްޗަށެވެ. އދގެ މައި ބަޖެޓުގެ 22 އިންސައްތައަށްވާ ވަރަށް ފައިސާ ދޭން ޖެހެނީ އެމެރިކާއިންނެވެ. އަދި 20 އިންސައްތަ ޚަރަދުކުރަނީ ޗައިނާއިންނެވެ.
ގުތޭޚެޝް ވިދާޅުވީ 2025ވަނަ އަހަރު ނިމުނު އިރު އެ ޖަމްޢިއްޔާއިން ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާގެ ގޮތުގައި 1.57 ބިލިޔަން އެމެރިކާ ޑޮލަރު އޮތް ކަމަށެވެ. މި ޙާލަތުގައި އޮތީ ދެ ގޮތް ކަމަށާއި، ފުރަތަމަ ގޮތަކީ ހުރިހާ މެންބަރު ޤައުމުތަކުން އެއްބަސްވެފައިވާ މިންވަރަށް، ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭ މުއްދަތަށް ފައިސާ ދެއްކުން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ދެވަނަ ގޮތަކީ މާލީ ގޮތުން އިނދަ ނުޖެހޭނެ ފަދަ ގޮތަކަށް މެންބަރު ޤައުމުތަކުން އދގެ މާލީ ޤަވާއިދުތައް އިސްލާހު ކުރުން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.